Familieopstellingen

Werken met het familiesysteem

Met zijn methode van de familie-opstelling heeft Bert Hellinger patronen en verbindingen in families zichtbaar gemaakt. Dat heeft tot nieuwe ideeën geleid over het ontstaan van problemen en de invloed van de familiegeschiedenis op ons leven. Een intensieve workshop over de psychologische doorwerking van uw familiesystemen in uw huidige leven.

De Familieopstelling

Dat veel van onze overtuigingen hun oorsprong vinden in het gezin waarin we zijn opgegroeid en dat deze overtuigingen zich uiten in onze huidige persoonlijke en zakelijke relaties, was al bekend. Maar dat ook de geschiedenis van biologische familieleden die wij nooit gekend hebben doorwerken in ons huidige leven, dat heeft de methode van Bert Hellinger zichtbaar gemaakt. Bij een opstelling worden familieleden letterlijk in de ruimte ‘neergezet’. De cliënt kiest daarbij mensen uit de leergroep als representanten voor vader, moeder, broers en zusters, grootouders of zelfs voor een geheim, een ziekte of een hele groepering (bijvoorbeeld ‘de slachtoffers van de oorlog’). Een grote ontdekking van Hellinger is, dat in zo’n opstelling een psychologisch landschap ontstaat, waarin emotionele krachten voelbaar zijn. Er ontstaat in een opstelling een soort blauwdruk van het systeem.

Recht op een plek, liefde, espect en evenwicht

In het werken met systemen ontdekte Bert Hellinger onderliggende wetmatigheden. Wanneer wij die respecteren, gaat het goed met ons. Als iemand uit het systeem deze wetmatigheden om welke reden dan ook niet respecteert, dan kan dit leiden tot steeds terugkerende patronen in relaties, die geestelijk en lichamelijk welzijn beïnvloeden. De wetmatigheden zoals Hellinger die door de opstellingen vond, zijn:

• In een familie heeft elk lid – ook als het gestorven is – het recht om erbij te horen.
   
• Achter elke verstrikking is liefde, de wens om te verbinden, werkzaam.
   
• Een bezielde innerlijke weergave van een hersteld familie-evenwicht geeft rust en werkt helend.
   
• De natuurlijke hiërarchie dient met respect geëerbiedigd te worden.
   
• Op alle niveaus (tussen individuen, families en grotere groepen zoals volkeren) is er behoefte aan evenwicht tussen geven en nemen. Een systeem raakt uit balans wanneer bovenstaande regels genegeerd worden. Dan streeft het systeem naar vereffening, desnoods in de volgende generatie(s). Soms houdt dit in, dat een kind zich uit liefde voor zijn ouders identificeert met een familielid dat is uitgestoten, gestorven of doodgezwegen. Soms wil een kind een familielid zelfs ‘volgen in de dood’. Angsten, depressies, frequente ongelukken en ernstige ziekten, die op basis van de individuele ervaringen moeilijk te verklaren zijn, kunnen aanwijzingen zijn voor dit soort systeemverstrengelingen.

Wat er gebeurt

Als de opstelling is neergezet, laten de plaatsvervangers, de therapeut en de cliënt deze eerst op zich inwerken. Vaak voelen de plaatsvervangers direct emotionele reacties zoals spanning, verlangen, liefde, angst of lichamelijke sensaties. Vaak is het meteen duidelijk voor de therapeut wie er in de opstelling onder druk staat. Als iemand bijvoorbeeld aan de buitenrand van de opstelling staat, wegkijkend van de anderen, wordt dit gezien als een teken dat hij het systeem wil verlaten. De therapeut laat hem dan bijvoorbeeld een paar stappen nemen in de richting waar hij naartoe wil, en onderzoekt wat het effect is op deze persoon en op de anderen. Of soms kijken alle plaatsvervangers een bepaalde kant uit. Dit wordt gezien als een teken dat zij kijken naar iemand die er niet meer is, iemand die is uitgestoten of vergeten, bijvoorbeeld een kind dat jong gestorven is, een vroegere verloofde, of misschien een vroegere geliefde van een moeder die in een oorlog is gesneuveld. De therapeut vraagt de cliënt dan, wie deze persoon zou kunnen zijn en er wordt ook een plaatsvervanger voor deze persoon in de opstelling neergezet. Een ander voorbeeld is, wanneer een moeder op een zodanige manier omringd wordt door haar kinderen, dat het lijkt alsof die haar ervan willen weerhouden om het systeem te verlaten. De therapeut vraagt de cliënt dan, wat er in de oorspronkelijke familie van de moeder kan zijn gebeurd, waardoor zij weg wil. Vervolgens probeert hij daar eerst een symbolische oplossing voor te vinden. Op deze manier gaat het systeem door een aantal ontwikkelingsstappen, waarbij iedere stap nieuwe informatie oplevert.

Verstrengeling en herschikking

Een kind kan – vaak onbewust – gevoelsmatig verstrengeld raken met een familielid en diens lotsbestemming en emoties overnemen. Of het probeert een familielid voor het noodlot te behoeden door zijn of haar plaats in te nemen. Hoe kunnen dit soort identificaties opgelost worden? Op de eerste plaats, zegt Hellinger, moet in het systeem erkend worden wat ‘er is’. Daarna worden mogelijkheden onderzocht om het evenwicht te herstellen. Alle leden van het huidige systeem, bijvoorbeeld ook geaborteerde kinderen en vroegere geliefden, dienen bij de cliënt een plek in zijn hart en het toekomstige systeem te krijgen. De ‘oplossing’ komt in de ruimtelijke familieopstellingen naar voren via de bewegingen en ervaringen, die ontstaan bij en tussen de representanten. Familieleden uiten, op voorspraak van de therapeut en bij monde van hun vervangers, hun liefde, acceptatie, erkenning en respect in korte zinnen. Vaak wordt dit gecombineerd met symbolische handelingen, zoals innige omarmingen of diepe buigingen en gaat het gepaard met sterke emoties. Zo ontstaat er een bezielde herschikking van het systeem, die fysiek, emotioneel en relationeel kan doorwerken.

Programma

In deze workshop wordt een inleiding gegeven in het systemisch denken en verder worden vooral demonstraties met deelnemers gegeven, gevolgd door korte toelichtingen vanuit het systemisch perspectief door een ervaren vakvrouw.