Logische niveaus en rollen in begeleiding

Coachen vanuit een veelzijdig perspectief

In uw werk bent u een groot deel van uw tijd bezig met het ondersteunen, coachen en instrueren van medewerkers. Daarom is het van belang voor managers, trainers en leidinggevenden om hun competentie op dit vlak te vergroten. Deze workshop is een voedingsbodem voor coaching in de richting van betere prestaties. U leert verschillende rollen en methodieken binnen het coachen van elkaar te onderscheiden en gericht in te zetten. Een stap in de richting van ‘situationeel coachen’.

met Anneke Durlinger

Vijf niveaus van coaching

Wat is coachen? Een coach helpt mensen om iets aan zichzelf te veranderen, zoveel is wel duidelijk. Maar de manier waarop, die varieert enorm. Sommige vormen van coaching gaan niet veel verder dan iemand uitleggen hoe je een bepaalde taak moet uitvoeren. Terwijl er in andere vormen diepe persoonlijke en spirituele veranderingsprocessen plaatsvinden. ’Coaching’ is een vlag die zeer uiteenlopende ladingen dekt. In NLP worden verschillende soorten coaching onderscheiden, aan de hand van het logische nievau waarop de coaching plaatsvindt. Dat schept duidelijkheid in de wirwar van coachingsvormen. De niveaus van begeleiding die in deze workshop worden verkend, zijn:

1. Gidsen
   Iemand de weg wijzen op basis van je bekendheid met het terrein. Dit is coaching op omgevingsniveau. De coach heeft ervaring met de situatie en leidt de ander er doorheen, schetst plattegronden, verzorgt een leeromgeving, etc. In deze rol lijkt de coach op een gids of een reisleider.
    
2. Coachen
   Hier is de coach een soort voetbalcoach. Hij helpt iemand om bepaalde concrete gedragingen te leren die zijn of haar doelen dichterbij brengen. Dit is coaching op gedragsniveau. Doorgaans zal een persoonsgerichte coach, zoals we die meestal bij het IEP tegenkomen, meerdere van de bovengenoemde niveaus met elkaar combineren. We spreken dan ook wel van Coaching met een grote C.
    
3. Les geven
   Iemand helpen zich bepaalde competenties eigen te maken. In deze rol is de coach een soort leraar die de ander strategieen aanleert waarmee die zich bepaalde vaardigheden eigen kan maken. Dit is coaching op het niveau van de capaciteiten.
    
4. Mentor zijn
   Iemand helpen om zich bewust te worden van zijn waarden en overtuigingen als drijfveren. De coach is hierin ook zelf een voorbeeld. Dit is coaching op overtuigingsniveau.
    
5. Sponsor zijn
   Het potentieel in iemand zien en een situatie scheppen waarin hij dat potentieel kan realiseren. Dit is coaching op identiteitsniveau.

Elk coachingsniveau heeft zijn eigen instrumenten. In deze workshop wordt het werken op deze niveaus geoefend en worden eigen levenservaringen met begeleiding op de verschillende niveaus onderzocht. Het is van belang dat je coacht op het niveau dat door de aner of door de omstandigheden van je wordt gevraagd. In deze workshop wordt meestal tegelijkertijd vanuit twee verschillende invalshoeken geoefend. De ene deelnemer coacht de andere, waarbij hij een bepaald coachingsniveau toepast. Zijn doel is, om die vorm van coaching te verkennen. Na afloop krijgt hij feedback van een derde deelnemer, die bijvoorbeeld een observatiestrategie of een feedbackvorm oefent.
 

Sponsorschap als basishouding

Hoewel coachen iets anders is dan sponsorschap, is de beste basishouding voor coachen wel die van de sponsor. Een sponsor ziet de mogelijkheden die er in iemand schuilen, ook als de betreffende persoon ze zelf misschien nog niet ziet. Een sponsor voor iemand zijn, houdt in dat je mogelijkheden ondersteunt die al in de ander aanwezig zijn, maar die nog niet volledig gerealiseerd worden. Je helpt de ander om die mogelijkheden te verwezenlijken en te beschermen. In deze workshop wordt letterlijk geoefend in het zien van het potentieel van de ander tijdens het geven van feedback.

Van kritiek naar feedback

Een ander hoofdthema in deze workshop is het omvormen van kritiek tot feedback en het geven van feedback volgens het feedbacksjabloon. Bij kritiek wordt gezocht naar de criteria achter de afkeuring, zodat de feedback op een positieve
manier wordt gepresenteerd. U leert het z.g. ‘feedbacksjabloon’ waarmee u feedback geeft die gemakkelijk geaccepteerd wordt en die de ander motiveert. Het feedbacksjabloon houdt in, dat positieve en correctieve feedback aan verschillende logische niveaus worden verbonden; positieve feedback omringt de correctieve feedback en de correctieve feedback wordt met positieve criteria verbonden. Zowel het geven als het ontvangen van feedback kan zo een zinvolle, verrassende ervaring worden.
 

Programma

Belangrijke elementen in deze training zijn:

• Coachingsvragen analyseren aande hand van de logische niveaus.
   
• Verschillende niveaus van begeleiding en de verschillende vaardigheden die daar bij horen.
   
• Eigen innerlijke rolmodellen voor excellente coaching activeren.
   
• Een ‘sponsorende’ basishouding, d.w.z. het potentieel in de ander zien en dat communiceren.
   
• Een productieve innerlijke observatiestrategie hanteren.
   
• Kritiek vertalen in een vraag die de criteria van beide partijen omvat.
   
• Feedback geven volgens het feedbacksjabloon:
  • Zintuiglijk specifieke observaties als basis.
  • Positieve feedback op competentieniveau.
  • Correctieve feedback op gedragsniveau.
  • Het aangeven van de essentiële criteria.
  • De ‘sandwich’-methode: positieve feedback als kader om de correctieve feedback heen.
     
• Bewustzijn van het psychologische effect van verschillende ruimtelijke posities bij het geven van feedback.
   
• Metaprogramma’s als gereedschap om het contact te verbeteren.
   
• Metaprogramma’s als gereedschap om coachingsvragen te analyseren

Leidinggevenden, collega’s, trainers, supervisoren en adviseurs

Taakgericht coachen is iets anders dan persoonsgericht coachen. Bij taakgericht coachen staan specifieke gedragingen en vaardigheden centraal en bij persoonsgericht coachen het functioneren van de persoon als geheel. Taakgericht coachen vindt doorgaans plaats op het werk en wordt meestal gegeven door een leidinggevende of een ervaren collega. Of door trainers en adviseurs ‘van buiten’ die medewerkers specifieke vaardigheden leren. De workshop is bestemd voor mensen die zich bewust willen worden van de verschillende mogelijke niveaus van begeleiding en zo hun coachingskwaliteiten willen verbeteren, met name:

• Leidinggevenden die medewerkers coachen.
• Ervaren medewerkers die collega’s coachen.
• Trainers die hun deelnemers feedback geven n.a.v. vaardigheidsoefeningen.
• Supervisoren die op meerdere niveaus willen coachen.
• Adviseurs die mensen in hun adviestrajecten coachen bij de uitvoering van hun adviezen.

Reacties van deelnemers

"Mooi. Het was voor mij een opfrissing en een verdieping van de NLP practitionersopleiding. Anneke neemt je mee als gids in het NLP-bos en maakt van jou een boswachter-coach".
H. van Duin

"Heerlijk, leerzaam en vermoeiend. Deze training heeft hij meer inzicht gegeven in mijn ro lin communicatie en mijn houding naar anderen toe Het inzicht in de logische niveaus geef mij meer speelruimte".
Loes Blokker

"Wat voor mij positief werkt is een stuk opfrissen van NLP. Een aantal opdrachten zijn morgen meteen bruikbaar in mijn eigen praktijk en leven".
Mieke de Leeuw

"Leerzaam, toepasbaar, leuk en interactief. Deze training geeft ruimte bij het inleven in anderen in lastige situaties. Ik raad deze training aan iedereen aan die wil groeien in communicatie en de begeleiding van mensen".
Annemarie van Loon

"De training geeft een breder en diepgaander beeld van niveaus en rollen in begeleiding: verdieping in je eigen functie. Een aanrader voor collega-adviseurs die ook coachen of training geven".
Willianne Sluiter

"Mooie specifieke aanvulling na intro NLP met leuke rolmodellen en metaprogramma's. Voor iedereen die zichzelf en een ander naar een hoger niveau wil begeleiden".
Gertjan Schreuder.

"Interactief met goed inzicht in rolmodellen. Heeft mij laten zien dat je coachen met een veelzijdig perspectief kunt uitvoeren. Geschikt voor iedereen die met mensen samenwerkt en begeleidt".
Hans de Wit, manager/trainer.

naar boven